Адпраўлена!

Памылка!

Рэшткі былога кляштара картэзіянцаў: брама, агароджа з вежамі, будынак шпіталя

Цiкавае

Змест

Звесткі аб каштоўнасці

Шыфр

112Г000133

Катэгорыя каштоўнасці

аб'екты нацыянальнага значэння

Глава

Матэрыяльныя нерухомыя каштоўнасці

Тып каштоўнасці

Помнiк архiтэктуры Г

Падтып каштоўнасці

Помнiк культавай архiтэктуры

Месца знаходжання

Брэсцкая вобласць, Бярозаўскі раён, г. Бяроза,

Датаванне

1648 г. - 1689 г.

Апісанне

Кляштар у Бярозе быў адзіным прадстаўніком ордэна картузаў у Вялікім княстве Літоўскім. Яго фундатарам быў магнат Казімір Леў Сапега, чацвёрты сын канцлера Вялікага княства Льва Сапегі. Казімір Леў Сапега вызначаўся вялікай набожнасцю, за што атрымаў ад рымскага папы тытул князя свяшчэннай Рымскай імперыі. Ён выношваў ідэю запрашэння картузаў на працягу доўгага часу і толькі 20 мая 1648 г. атрымаў на гэта дазвол віленскага біскупа Гэмбіцкага. Сапега прапанаваў камісіі ордэра картузаў знайсці адпаведнае месца для будучага кляштара ў яго ўладаннях ці нават па-за іх межамі, гатовы быў выкупіць выбраную мясцовасць за любы кошт. Было знойдзена найбольш маляўнічае і зацішнае месца недалёка ад мястэчка Бярозы. У тым жа 1648 г. быў запрошаны з Варшавы архітэктар-італьянец для кіравання будоўляй. Тады ж было створана картузскае братцтва, якое складалася спачатку з прэора і шасці манахаў.

Касцёл быў пабудаваны і асвячоны толькі ў 1666 г., ужо пасля смерці фундатара. 6 чэрвеня астанкі К.Л. Сапегі былі прывезены з Брэста і ўрачыста пахаваны ў сцяне касцёла пры ўдзеле жмудскага біскупа Сапегі. Яшчэ ў часе будаўніцтва наведнікі Бярозы звярталі ўвагу на прыгожы знешні выгляд касцёла. Але работы па ўпрыгожванню касцёла працягваліся аж да сярэдзіны 18 ст. У хроніцы бярозаўскага кляштара згаданы толькі два прозвішчы мастакоў, якія працавалі на аздобе кляштарнага касцёла. Адзін з іх - мастак Харлінскі, ён быў мясцовым манахам і за кошт кляштара навучаўся майстэрству ў Італіі. Другое прозвішча - разбяр Аляксандр Фольтман, родам з Гданьска. Датай заканчэння будаўніцтва кляштара лічыцца 1689 г. Гэтая дата змешчана на франтоне галоўнай уязной брамы.

У комплекс уваходзiлi мураваныя будынкi касцёла, група аднатыпных жылых карпусоў з маленькiмi ўнутранымi дворыкамi, трапезная, бiблiятэка, шпiталь, аптэка, гаспадарчыя пабудовы. Усе яны разам з прылеглым садам з вадаёмам былi абнесеныя крапасной сцяной з вежамi i каплiчкай. Галоўным уваходам у кляштар служыла магутная брама з байнiцамi. Яна вяла ў двор, прызначаны для гаспадарчых патрэб i абслугоўвання наведвальнiкаў, яго ўтваралi карпусы келляў шараговых манахаў, дапаможных i гаспадарчых службаў. Другi замкнёны прамавугольны двор утваралi калiдоры-галерэi, што злучалi 2-павярховыя келлi манахаў-самотнiкаў з касцёлам. Келлi вылучалiся ў самастойныя жылыя ячэйкi з унутранымi дворыкамi. Дэкаратыўнае аздабленне карпусоў келляў складалi пiлястры, раскрапоўкi, глыбокiя нiшы, фiгурныя франтоны. Касцёл уяўляў 3-нефавую базiлiку з 3-ма гранёнымi апсiдамi i гранёным тамбурам пры ўваходзе. Да сярэдняй апсiды прымыкала 8-гранная шмат'ярусная вежа-званнiца з купалам, якая фармiравала сiлуэт ансамбля. Яна стаяла ўнутры прамавугольнага двара, прымыкала да сярэдняй апсiды касцёла i з'яўлялася абарончай вежай з магутнымi сценамi i вузкiмi вокнамi-байнiцамi. Ярусы, прыстасаваныя для гармат, звязвала вiтая лесвiца ў тоўшчы сцяны. Захавалiся рэшткi паўднёвай i заходняй частак кляштара. Помнiк архiтэктуры сталага барока.