Якія таямніцы хаваюць курганы? Гісторыкі і студэнты праводзяць вялікія раскопкі ў Круглянскім раёне

Тут яны вывучаюць старажытныя земляныя курганы, расказаў карэспандэнту БЕЛТА загадчык Цэнтра археалогіі Беларусі Інстытута гісторыі НАН Беларусі Аляксей Аўласовіч.

Даследаванне гэтых могільнікаў пачалі яшчэ ў 2022 годзе. Ён налічвае чатыры насыпы. У 2022 і 2023 гадах гісторыкі вывучалі курган пад нумарам тры, а з 2024 года — курган нумар адзін. Гэта самы вялікі курган у Магілёўскай вобласці: яго вышыня дасягала 6 м, а дыяметр — каля 30 м.

За час працы ўжо адкрылі пласт у 4 м. Унікальныя знаходкі не прымусілі сябе чакаць. Выявілі фрагменты жаночых упрыгажэнняў са шкла і косці, посуд, наканечнікі стрэл. Як адзначыў Аляксей Аўласовіч, усё гэта клалі разам з нябожчыкамі, каб у замагільным свеце яны ні ў чым не мелі патрэбу. Наяўнасць праху ў скрынях дазваляе датаваць пахаванні сярэдзінай-другой паловай Х стагоддзя.

"Толькі ў адным сектары мы выявілі чатыры пахаванні па абрадзе крэмацыі і тут ёсць больш позняе падзахаванне – знайшлі пяць дзіцячых касцякоў. Мабыць, была нейкая эпідэмія або дзеці былі нехрышчоныя, таму іх пахавалі не на могілках, а ў кургане, — распавёў загадчык Цэнтра археалогіі. - Па наяўных матэрыялах мы можам з упэўненасцю казаць, што гэты могільнік 950-980 або 990 гадоў. Па сукупнасці керамікі і пахавальнага абраду ў нас выпадаюць вось гэтыя даты".

Выяўленыя элементы керамікі і пахавальны абрад кажуць пра тое, што гэта былі паўднёвыя славяне, данскія.

"Пахавальны абрад-урнавыя пахаванні ў скрынях і якія знаходзяцца не ў цэнтры насыпу, а на яго схіле. Гэта было характэрна для роменскай і баршчэўскай археалагічных культур, якія ледзь-ледзь пазней, мігруючы уверх па плыні Дняпра, ператвараюцца ў вядомых нам летапісных радзімічаў. Вось тут мы фіксуем іх паўночнае распаўсюджванне", - адзначае ён.

Зараз спецыялісты рэзюмуюць: пахаванне калектыўнае.

“Але пакуль мы не знайшлі самага галоўнага пахавання, мяркуючы з усяго, яно будзе ніжэйшым або ў іншым сектары. Такую масу зямлі маглі насыпаць альбо для вельмі вялікай колькасці пахаванняў, альбо для нейкай дамінанты, - кажа Аляксей Аўласовіч. - Дзяжурная версія, якую трэба будзе альбо пацвердзіць, альбо абвергнуць, што ў гэтым кургане можа быць пахаванне племяннога правадыра. Студэнты жартам называюць гэты курган" Радзімаў курган", мяркуючы, што тут пахаваны сам летапісны Радзім".

Студэнты разам з археолагамі будуць працаваць тут цягам двух тыдняў. Для хлопцаў гэта выдатная практыка. Але на гэтым вывучэнне курганных насыпаў не скончыцца. Як адзначыў Аляксей Аўласовіч, яны ўключаны ў спіс нацыянальных археалагічных праектаў НАН Беларусі. Работы працягнуцца і ў наступным годзе.