13БК000155
Шыфр
83БК000167
Дадзеная каштоўнасць мае ў комплексе некалькі аб'ектаў
Катэгорыя каштоўнасці
Тып каштоўнасці
Месца знаходжання
Тэрыторыя Рэспублікі Беларусь
Стравы са здробненай бульбянай масы шырока прадстаўлены ў беларускай народнай кулінарыі. Працэс здрабнення адбываецца рознымі спосабамі, адзін з якіх - здробненая на тарцы.
Сырая таркаваная бульба служыць асновай для прыгатавання вялікай групы разнастайных страў, найбольш папулярныя з якіх дранікі, якія выпякаюцца са свежапрыгатаванай рошчыны з рознымі, прынятымі ў лакальных супольнасцях дабаўкамі, маюць дзясяткі мясцовых варыянтаў прыгатавання і сваіх адметных назваў у кожнай вобласці.
Адной з асаблівасцей дранікаў з’яўляецца прастата іх прыгатавання. Асноўным кампанента цеста з’яўляецца сырая абабраная бульба, здробненая на тарцы, якую смажаць у выглядзе невялікіх аладак на гарачай скавародцы, падмазанай тлушчам. Стравы з таркаванай бульбы адрозніваюцца па спосабу прыгатавання рошчыны. Рошчына можа быць: без нічога, толькі соль; з нацёртай сырой цыбуляй; з мукой ці крухмалам; са смятанай або сыраваткай (кефірам); з яйкам; гарбузом, морквай, з тварагом, кавалачкамі сала, мясным фаршам, фасоляй, з мясным ці грыбным начыннем ( калдуны, пызы, кнышы і інш.). Агульны аналіз больш 200 зафіксаваных народных рэцэптаў з 66 раёнаў Беларусі паказвае вялікую разнастайнасць страў з таркаванай бульбы.
Багацце і разнастайнасць кулінарнага майстэрства праяўляецца ў прыгатаванні іншых страў з таркаванай бульбы – тоўстых і тонкіх бліноў, калі да бульбянага цеста дадаецца больш вадкасці (сыроватка, кефір) і мукі, а таксама сода для пышнасці, бабкі, кішкі і г.д., якія пад лакальнымі назвамі распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі Беларусі;
Сёння прыгатаванне бульбянай бабкі або дранкі, кішкі (каўбасы) сустракаецца ў побыце і грамадскім харчаванні радзей, але і прываблівае, найперш, тых, хто аддае перавагу адметным, а не тыповым стравам, да якіх сёння адносяцца прывычныя нам дранікі.
Бульбяная кішка — каўбаса з таркаванай бульбы са свінымі абсмажанымі на патэльны скваркамі. Іх дадаюць у драную бульбу, сюды ж кладуць пару лыжак манкі (або без), мукі, яйка, соль, перац, добра перамешваюць і напаўняюць гэтай масай кішку (каўбасу). Саму кішку праколваюць у некалькіх месцах іголкай, каб яна не лопнула. Выпякаюць у печы ці духоўцы на змазанай тлушчам блясе ці патэльні,падаюць страву гарачай са смятанай.
Бабка – гэта практычна другі хлеб для беларусаў. Яна выпякаецца ў спецыяльнай форме, якая нагадвае фармаваны хлеб. Яна вельмі каларыйная і адрэзаўшы такую лусту «хлеба» можна быць цэлы дзень сытым, што беларусы і раней у тыя далёкія часы, і сёння робяць.
У некаторых раёнах вобласці бабка – гэта святочная “нядзельная” страва, якую ў кожнай сям'і, як і раней, у нядзелю гатуюць, ужываюць і захоўваюць традыцыі прыгатавання бабкі. Самае каштоўнае ў гэтых стравах, што яны гатуюцца з прывычных і дасупных прадуктаў.
Склаліся пэўныя традыцыі прыгатавання і ўжывання страў з таркаванай бульбы. Жыхары аграгарадкоў і вёсак Гродзеншчыны ў большасці практыкуюць сельскагаспадарчы ўклад жыцця, што з’яўляецца важным фактарам захавання тэхналогіі прыгатавання мясцовых страў. Паўсюдна іх гатуюць з бульбы, якая як важны прадукт харчавання традыцыйна вырошчваецца на прыватных надзелах зямлі (асобных падворках), у фермерскіх гаспадарках, на дзяржаўных землях (сельскагаспадарчыя вытворчыя кааператывы). Бульба знаходзіцца ў свабодным доступе (можна набыць у любой краме, у фермера). Для прыгатавання па-ранейшаму выкарыстоўваюцца традыцыйныя прылады: тарка “бульбяная” і “бурачная”, чыгунная патэльня, гаршчок, лыжка драўляная і інш. Гэта спрыяе захаванню элемента і ў многім уплывае на смакавыя якасці стравы.
У гарадскіх умовах, шырокадаступныя інгрэдыенты для рошчыны набываюць у розных пунктах гандлю. На кухні выкарыстоўваюцца сучасныя механічныя сродкі: для націрання бульбы – куханны камбайн, для прыгатавання мясной і грыбной начынкі – мясарубка, замест печы – газавая альбо электрычная пліта, мультыварка, замест чугуннай патэльні – скавародка з сучасным хімічным пакрыццём, замест чыгуна – каструля і г.д. Выкарыстанне традыцыйных прыладаў, безумоўна, з’яўляецца больш арганічным для прыгатавання традыцыйных страў. Аднак з’яўленне на сучасных кухнях абсталявання, якое палягчае працэс гатавання, не ўплывае на працэс бытавання і развіцця элемента.
Дранікі або бульбяныя бліны звычайна пякуць раніцай на снеданне, у прыгатаванні якіх часцей за ўсё ўдзельнічае ўся сям’я:мужчыны чысцяць і драбняць, адна гаспадыня старэйшая ці некалькі замешваюць цеста і выпякаюць. Менавіта гэта акалічнасць узмацняе ўнутраныя сямейныя сувязі, спрыяе больш цеснаму яднанню і збліжэнню родзічаў, якія ў пэўныя дні (у большасці выхадныя) збіраюцца за сямейным сталом.
Тыя дранікі, што застаюцца ад снедання, складаюць у чыгунок, кацялок або міску, заліваюць тлустам або маслам, смятанай і ставяць у печ, у лёгкі дух. Іх можна будзе спажыць на абед. Менавіта такі парадак ужывання сытных каларыйных страў, які склаўся ў народзе, ухваляецца і сучаснымі спецыялістамі, як найбольш карысны для здароўя. Самы распаўсюджаны дадатак, з якім прынята ўжываць дранікі – гэта смятана, але часта гатуюцца і падаюцца адмысловыя стравы – мачанка, верашчака, яечня, тварог з кіслым малаком і іншыя.
Стравы з таркаванай бульбы, асабліва дранікі як самая папулярная страва, з’яўляюцца адметнай рысай традыцыйнай культуры беларусаў, а выбар, якія інгрэдыенты дадаваць у дранікі ці бліны, як іх даводзіць да гатоўнасці, хрусткімі іх гатаваць ці мяккімі, з чым падаваць і нават як называць гатовую страву – гэта больш сямейныя традыцыі, індывідуальная культура кожнай сям’і і асабісты выбар гаспадынь.
13БК000155
23БК000156
33БК000157
43БК000158
53БК000159
63БК000160
Запыт аб допуску да карыстання рэсурсамі Банка звестак будзе накіраваны ў Міністэрства культуры. Міністэрства культуры прымае рашэнне аб прадастаўленні ці адмове ў прадастаўленні доступа да карыстання рэсурсамі Банка звестак, аб аб'ёме і паўнаце прадастаўляемай інфармацыі. Рашэнне прымаецца на працягу 10 дзён