Археолагі выявілі ў Крэўскім замку старажытныя падмуркі моста і сляды невядомых пабудоў
Падчас раскопак на тэрыторыі дзядзінца (цэнтральнай часткі) Крэўскага замка даследчыкі з Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі выявілі дзве лініі каменнага мура. Адкрыццё зрабіў вядучы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі Беларусі IX-XVIII стагоддзяў і археаграфіі, кандыдат гістарычных навук інстытута, дацэнт Алег Дзярновіч
Інжынернае рашэнне з падвойным прызначэннем
Па словах археолага, на знойдзеныя каменныя апоры абапіраліся драўляныя канструкцыі, якія злучалі Малыя вароты з насыпным узгоркам унутры замка і праходзілі над Замкавай сажалкай. У муры таксама знойдзены паглыбленні для апорных бэлек і падмуркі невялікіх пабудоў пад мостам і побач з ім.
Крэўскі замак першапачаткова будаваўся па канцэпцыі фартыфікацыі з затапляемай зонай вакол сцен. Вада стварала натуральную перашкоду для ворагаў, а абаронцам даводзілася пастаянна знаходзіцца ва ўмовах акружэння вадой. Мост быў неад'емнай часткай гэтай сістэмы.
“Замак рэгулярна падносіць нам сюрпрызы”
- Крэўскі замак рэгулярна падносіць нам сюрпрызы, - адзначыў Алег Дзярновіч. - Калі мы лакалізавалі Малыя вароты, то разумелі, што тут павінен быць мост: тэрыторыя сажалкі ўнутры замка затаплялася вадой, і мы нават знайшлі ўзровень затаплення. Але мы і не думалі, што выявяцца такія сур'ёзныя каменныя канструкцыі.
Па словах даследчыка, мастоў у Крэўскім замку было тры: адзін знешні, адзін унутраны і яшчэ адзін каля галоўных варот. Навукоўцы шукалі сляды драўляных канструкцый, але замест гэтага знайшлі дзве лініі мураваных апор, на якія абапіраліся драўляныя пралёты моста. Побач выяўлена ніша пад апорную бэльку.
Сляды невядомых пабудоў
Сітуацыя ўскладнілася тым, што акрамя падмуркаў моста археолагі знайшлі падмуроўкі яшчэ адной пабудовы, паралельнай сцяне замка. Гэта пацвярджае даўнюю рэканструкцыю Абуховіча 1938-1939 гадоў, згодна з якой уздоўж дзвюх сцен замка размяшчаліся галерэі. Раней навукоўцы лічылі гэта фантазіяй, але цяпер версія атрымлівае пацверджанне.
- Летась мы знайшлі падмурак трацін вежы. Далей раскапалі, як мяркуецца, замкавую кухню, - распавёў Алег Дзярновіч. - Атрымліваецца, што з гэтага боку існавалі гаспадарчыя пабудовы на каменных апорах. Магчыма, гэта былі склады або майстэрні.
На карысць гаспадарчага выкарыстання гэтай часткі замка гаворыць і знаходка: пры даследаванні Малой вежы археолагі выявілі разбіты гаршчок з абгарэлым зернем.
Гісторыя моста
Па словах Алега Дзярновіча, у любым каменным замку заўсёды было некалькі драўляных канструкцый. Масты і баявыя галерэі ўзводзіліся з дрэва і першапачаткова праектаваліся як разборныя і абнаўляемыя. Археолагі знайшлі пласт нумізматыкі і керамікі XVII стагоддзя, што дазваляе выказаць здагадку: позняя версія моста была разабрана ў XVII стагоддзі. Але мост не быў першым - да яго існавалі канструкцыі XIV і XVI стагоддзяў. Навукоўцы лічаць, што частка моста была стацыянарнай, а частка – пад'ёмнай. Аналагічная сістэма пад'ёмных мастоў выяўленая пры даследаваннях замка ў Медзінінкаі (Літва). Па словах Алега Дзярновіча, знойдзеныя падмуркі ў Крэўскім замку закансервуюць на зіму, а ў будучым, пасля рэалізацыі праекта рэстаўрацыі моста, іх плануецца дэманстраваць як частку музейнай экспазіцыі.
Сяргей Юрэвіч
Крыніца: https://shliah.by/
